Laadpaal vermogen kiezen: 3,7, 7,4, 11 of 22 kW?

Voor de meeste Vlaamse gezinnen is een laadpaal van 11 kW op een driefasige aansluiting de juiste keuze. Rijd je minder dan 100 km per dag en staat je wagen 's nachts thuis, dan volstaat 3,7 of 7,4 kW vaak ook. Het vermogen op het typeplaatje beslist niet hoe snel je laadt. Dat doet de zwakste schakel: je netaansluiting, je hoofdzekering, de laadpaal en de boordlader van je wagen. Hieronder lees je per schakel waar je op let, je krijgt rekenvoorbeelden met echte cijfers en we leggen uit waarom 22 kW thuis zelden iets oplevert.

Kort samengevat

• Je laadt nooit sneller dan de zwakste schakel: netaansluiting, installatie en laadpaal, boordlader van de wagen en de grens van de netbeheerder.
• 3,7 kW geeft ongeveer 15 km rijbereik per laaduur, 11 kW ongeveer 50 km. Voor wie 's nachts laadt en minder dan 100 km per dag rijdt, is eenfasig vaak genoeg.
• 22 kW heeft thuis zelden zin: de meeste wagens laden met wisselstroom (AC) op maximaal 11 kW, en 22 kW vraagt 32 A per fase.
• Meer vermogen betekent een hogere kwartierpiek, en dus een hoger capaciteitstarief in Vlaanderen. Met dynamisch lastbeheer laad je snel zonder dat je hoofdzekering of je factuur ontspoort.
• Een laadpaal vanaf 5 kVA meld je aan bij Fluvius en de installatie moet AREI-conform zijn.

Inhoudsopgave

• Wat bepaalt hoe snel je thuis laadt?
• De vier standaardvermogens naast elkaar
• Wat kan je woning leveren?
• Wat kan je wagen aan?
• Reken je eigen behoefte uit
• 11 kW of 22 kW: het echte verschil
• Waarom meer kW ook meer kost: het capaciteitstarief
• Zonnepanelen, thuisbatterij en dynamisch lastbeheer
• Regels in België: melden, AREI en nieuwbouw
• Zo kijken wij naar laadvermogen
• Een laadpaal op maat van je woning
• Bronnen

Wat bepaalt hoe snel je thuis laadt?

Veel mensen denken dat een laadpaal van 22 kW automatisch twee keer zo snel laadt als een van 11 kW. Zo werkt het niet. Het werkelijke laadvermogen wordt begrensd door de zwakste van vier factoren:

1. Je netaansluiting: eenfasig of driefasig, 230 of 400 volt, en de stroomsterkte van je hoofdzekering.
2. Het laadpunt en de interne bekabeling: wat de laadpaal kan leveren en wat de kabels en de beveiliging in je verdeelkast toelaten.
3. De boordlader van je wagen: het AC-laadvermogen dat de auto zelf aanvaardt.
4. Beperkingen van de distributienetbeheerder: wat het net in jouw straat en jouw aansluitcontract toelaten.

Van die vier wint altijd de laagste waarde. Een laadpaal van 22 kW aan een wagen met een boordlader van 11 kW laadt op 11 kW. Een laadpaal van 11 kW op een eenfasige aansluiting laadt op hooguit 3,7 of 7,4 kW. Kies je vermogen dus pas nadat je die vier schakels kent.

De vier standaardvermogens naast elkaar

Thuislaadpalen zijn er in vier gangbare vermogens. Vlaanderen.be geeft aan dat laadpunten gaan van 3,7 kW tot 22 kW en meer, en dat de laadtijd afhangt van de batterijcapaciteit en het vermogen van het laadpunt. Netbeheerder Sibelga koppelt elk vermogen aan een spanning en stroomsterkte. De Brusselse gids van Electrify.brussels geeft indicatieve laadtijden voor een batterij van ongeveer 60 kWh.

Die laadtijden gaan uit van een lege batterij die volledig wordt opgeladen. In de praktijk laad je zelden van 0 tot 100 procent. Sibelga wijst er ook op dat laadtijden indicatief zijn en mee afhangen van laadpaal, kabel, stekker en resterende acculading.

Wil je het concreter? Fluvius rekent als richtlijn met ongeveer 15 km rijbereik per uur bij 3,7 kW en ongeveer 50 km per uur bij 11 kW. Volgens Fluvius volstaat een eenfasig laadpunt doorgaans wanneer je minder dan 100 km per dag rijdt en de wagen de hele nacht kan laden.

Wat kan je woning leveren?

Bekijk eerst je meterkast. Op of naast je hoofdzekering lees je af hoeveel fasen je hebt en hoeveel ampère. In Vlaanderen kom je drie situaties tegen.

Eenfasige aansluiting (230 V)

Oudere woningen hebben vaak één fase. Met een zekering van 40 A heb je in totaal 9,2 kVA voor het hele huis (230 V × 40 A). Een laadpaal van 7,4 kW gebruikt daar 32 A van, wat weinig ruimte laat voor de oven, de droogkast of een warmtepomp. In zo’n woning is 3,7 kW of een slim geregelde 7,4 kW meestal het realistische maximum. Let op: een wagen met een boordlader van 11 kW laadt eenfasig maximaal 3,7 kW, omdat veel driefasige boordladers per fase maar 16 A trekken.

Driefasig 3 × 230 V (zonder nulleider)

Dit oudere nettype komt nog voor in sommige straten. De meeste wagens laden daarop maar via één fase. Op 3 × 230 V is maximaal 7,4 kW mogelijk, en vaak minder, afhankelijk van je wagen. Een laadpaal van 11 kW kopen voor zo’n aansluiting is geld weggooien, tenzij een netaanpassing gepland is.

Driefasig 3 × 400 V + N

Dit is de moderne standaard. Fluvius laat weten dat het al jaren enkel nog 3 × 400 V + N-netten installeert en dat de meeste laadpalen op dat net zijn afgestemd. Op deze aansluiting kan je 11 kW laden, op voorwaarde dat installatie, laadpunt, kabel en wagen allemaal geschikt zijn voor driefasig laden.

Rekenvoorbeeld: hoeveel kW haal je uit 3 × 25 A?

Een veelgestelde vraag. Op een 3 × 400 V + N-net met een hoofdzekering van 3 × 25 A is de rekensom: 3 fasen × 230 V × 25 A = 17,25 kVA voor de hele woning. Een laadpaal van 11 kW gebruikt 16 A per fase. Er blijft dan 9 A per fase over, samen ongeveer 6,2 kVA, voor alles wat verder in huis draait. Kookt iemand op een elektrisch fornuis terwijl de wasdroger draait, dan zit je snel aan de grens. Zonder regeling springt je hoofdzekering, of je laadpaal moet vast lager worden ingesteld.

In ons artikel over hoofdzekering en laadpaal rekenen we meer combinaties door. Kort gezegd: 11 kW op 3 × 25 A kan prima, maar alleen met dynamisch lastbeheer dat het laadvermogen terugschroeft zodra het huis meer vraagt.

Wat kan je wagen aan?

De tweede vraag is wat je auto aanvaardt. Snelladen onderweg gebeurt met gelijkstroom (DC) en gaat buiten de boordlader om. Thuis laad je met wisselstroom (AC), en dan bepaalt de boordlader het maximum. Vlaanderen.be is duidelijk: een laadpunt dat krachtiger is dan je voertuig aankan, heeft weinig zin. De meeste thuislaadpunten gaan tot 11 kW, en thuis volstaat volgens dezelfde pagina meestal een (veel) lager vermogen.

Zo vind je het AC-laadvermogen van je wagen:

• Zoek in de technische fiche naar “AC-laadvermogen” of “boordlader”, niet naar het DC-snellaadvermogen.
• Controleer of het om een eenfasige of driefasige boordlader gaat. Een eenfasige boordlader van 7,4 kW laadt op een driefasige laadpaal nog steeds op één fase.
• Kijk naar je exacte uitvoering. Fabrikanten passen de boordlader soms aan per versie of modeljaar, en een laadkabel die 22 kW aankan, betekent niet dat de wagen zelf 22 kW laadt.

Denk ook vooruit. Een laadpaal gaat vaak langer mee dan je huidige wagen. Heb je een driefasige aansluiting, dan is een laadpaal van 11 kW een veilige keuze: hij laadt een eenfasige wagen gewoon op lager vermogen en is klaar voor een volgende wagen met driefasige boordlader.

Reken je eigen behoefte uit

Vlaanderen.be geeft een eenvoudige rekenregel: laadtijd in uren = te laden energie in kWh gedeeld door het laadvermogen in kW en door het laadrendement, waarbij je mag rekenen met een rendement van ongeveer 90 procent.

Vertrek niet van de batterijgrootte, maar van je dagelijkse kilometers. Een voorbeeld:

1. Je rijdt 60 km per dag naar het werk en terug.
2. Stel dat je wagen 18 kWh per 100 km verbruikt. Dan moet je dagelijks 10,8 kWh bijladen.
3. Met 3,7 kW: 10,8 ÷ 3,7 ÷ 0,9 = ongeveer 3,2 uur.
4. Met 7,4 kW: ongeveer 1,6 uur.
5. Met 11 kW: ongeveer 1,1 uur.

Staat je wagen elke avond van 19 tot 7 uur op de oprit, dan heb je twaalf uur beschikbaar. Zelfs 3,7 kW is dan ruim voldoende. Het extra vermogen loont pas wanneer je laadvenster kort is: je komt laat thuis en vertrekt vroeg, je rijdt lange afstanden, je deelt één laadpunt met twee wagens, of je wil laden op de uren dat je zonnepanelen veel opbrengen.

Die laatste reden onderschatten veel mensen. Wil je op een zonnige middag laden met je eigen stroom, dan heb je maar een paar uur. Een driefasige laadpaal die flexibel kan schakelen tussen laag en hoog vermogen haalt dan meer uit je panelen.

11 kW of 22 kW: het echte verschil

Op papier laadt 22 kW twee keer zo snel als 11 kW. In een gewone woning valt dat voordeel bijna altijd weg:

• Je wagen laadt niet sneller. De meeste elektrische wagens hebben een maximaal AC-laadvermogen van 11 kW. De Nederlandse automobilistenvereniging ANWB noemt 22 kW thuis daarom vaak weinig relevant.
• Je aansluiting kan het niet aan. 22 kW vraagt 32 A per fase. Op een standaardaansluiting van 3 × 25 A is dat niet mogelijk zonder verzwaring van je aansluiting bij Fluvius, en een verzwaring is niet gratis.
• Je betaalt mee voor de piek. Een hoger laadvermogen verhoogt je kwartierpiek, en dus je capaciteitstarief (zie verder).

Wanneer is 22 kW dan wel zinvol? Bij een bedrijf met een zware aansluiting en wagens die korte tijd stilstaan, of bij gedeelde laadpunten waar meerdere gebruikers na elkaar laden. Ook dan werkt slim laden met lastverdeling meestal beter dan elk laadpunt op vol vermogen te laten draaien. Fluvius raadt voor locaties met meer dan twee laadpunten slim laden sterk aan om het totale aansluitvermogen te beperken.

Waarom meer kW ook meer kost: het capaciteitstarief

In Vlaanderen betaal je een deel van je nettarieven op basis van je piekvermogen. Je digitale meter meet per kwartier je gemiddelde afname. Fluvius neemt het gemiddelde van je laatste twaalf maandpieken, met een minimum van 2,5 kW.

Wat betekent dat voor je laadpaal? Laad je een kwartier op 11 kW terwijl de oven op 2 kW staat, dan noteert je meter een piek van ruim 13 kW voor die maand. Laad je op 3,7 kW, dan blijft je piek rond 6 kW. Het snelste laadvermogen is dus niet automatisch het goedkoopste.

De oplossing is niet per se een kleinere laadpaal, maar een slimme. Een laadpaal met dynamisch lastbeheer kan je instellen op een maximale piek voor de hele woning. Hij laadt op vol vermogen wanneer het huis weinig verbruikt en schroeft terug zodra de vaatwasser of warmtepomp aanslaat. Fluvius beschrijft hetzelfde principe: met slim laden laat je je oplaadsnelheid variëren in functie van het beschikbare vermogen.

Zonnepanelen, thuisbatterij en dynamisch lastbeheer

Heb je zonnepanelen, dan verandert de vraag. Je zoekt niet langer het hoogste vermogen, maar een laadpaal die zijn vermogen kan afstemmen op wat je dak op dat moment levert. Slimme laadpalen met dynamisch lastbeheer stemmen het laadvermogen automatisch af op het overige verbruik en op de beschikbare zonne-energie. Zo vermijd je overbelasting van de hoofdzekering en gebruik je meer van je eigen stroom.

Een paar praktische punten:

• Driefasig geeft meer speelruimte. Op één fase kan een laadpaal meestal niet onder ongeveer 1,4 kW zakken. Bij weinig zon trek je dan toch stroom van het net. Een systeem dat kan wisselen tussen één en drie fasen laadt ook op een bewolkte dag nog met zonnestroom.
• Een thuisbatterij vangt de avond op. Komt je wagen pas na zonsondergang thuis, dan kan een thuisbatterij overdag zonnestroom bewaren. Fluvius legt grenzen op voor opslag: op een eenfasige aansluiting maximaal 5 kVA voor productie en 5 kVA voor opslag, op een driefasige samen maximaal 25 kVA.
• Eén brein voor het hele huis. Met een energiebeheersysteem (EMS) stuur je laadpaal, batterij, warmtepomp en zonnepanelen samen aan in plaats van elk apart.

Hoe ver je daarmee komt, lees je in ons artikel over laden met zonnepanelen.

Regels in België: melden, AREI en nieuwbouw

Het vermogen dat je kiest heeft ook administratieve gevolgen:

• Aanmelden bij Fluvius. Laadpalen vanaf 5 kVA op het laagspanningsnet moeten bij Fluvius worden aangemeld. Een laadpaal van 7,4 of 11 kW valt daar dus onder. Voor aansluitingen boven 25 kVA voert Fluvius een studie uit.
• AREI-conform installeren. Een laadpaal is een zware, langdurige verbruiker. Kabeldoorsnede, een aparte kring, de juiste differentieelschakelaar en een keuring horen erbij. Twijfel je of je bestaande installatie dat aankan, laat dan een erkende elektricien je verdeelkast bekijken voor je een vermogen vastlegt.
• Nieuwbouw en ingrijpende renovatie. Sinds 11 maart 2021 geldt in Vlaanderen voor nieuwbouw en ingrijpende renovaties de verplichting om voorbereidende werken te treffen voor laadinfrastructuur. Bouw je, laat dan meteen een kabel voorzien die 11 kW aankan, ook als je vandaag minder nodig hebt.

Wat een installatie in de praktijk kost, met en zonder aanpassingen aan je verdeelkast, zetten we op een rij in laadpaal installatie kosten.

Zo kijken wij naar laadvermogen

Bij bijna elke offerte krijgen we dezelfde vraag: “Welke laadpaal is de snelste?” Ons antwoord is altijd een tegenvraag: hoeveel ruimte laat je hoofdzekering, wat laadt je wagen en wanneer staat hij thuis? Pas dan kiezen we een vermogen.

In de meeste Vlaamse woningen met een driefasige aansluiting plaatsen we een laadpaal die tot 11 kW kan, maar die we nooit blind op 11 kW laten draaien. We sluiten hem aan met dynamisch lastbeheer, zodat hij meet wat de rest van het huis verbruikt en het laadvermogen daarop afstemt. Zo raakt je hoofdzekering nooit overbelast, blijft je piek onder controle en laad je zoveel mogelijk met je eigen zonnestroom. Een duurdere aansluiting is daarvoor zelden nodig.

We zien ook vaak het omgekeerde: iemand kocht een krachtige laadpaal die op een eenfasige aansluiting nooit meer dan 3,7 kW kan leveren. Dat geld had beter naar een slimme regeling of een thuisbatterij gekund. Daarom werken we op maat, met A-merken en een installatie volgens het AREI, en leggen we vooraf uit waarom we een vermogen aanraden.

— TJ Technics

Een laadpaal op maat van je woning

Twijfel je tussen 7,4 en 11 kW, of weet je niet wat je hoofdzekering toelaat? We bekijken je aansluiting, je wagen en je zonnepanelen en stellen een laadoplossing samen met dynamisch lastbeheer, geplaatst door gecertificeerde installateurs volgens het AREI. Je krijgt duidelijke opvolging van advies tot ingebruikname. Bekijk onze laadpalen voor woning, bedrijf en VME of vraag een offerte aan voor een installatie in onder meer Mechelen en omgeving.

Bronnen

Vlaanderen.be: Laadpunt, snellaadstation of stopcontact

Vlaanderen.be: Uw elektrische wagen thuis laden

Energids: Waarom laadt mijn elektrisch voertuig thuis zo langzaam op?

Sibelga: Bereken de laadtijd van je elektrische wagen

Electrify.brussels: Een laadpaal installeren in een vereniging van mede-eigenaars

Fluvius: Aanpassing aansluiting bij plaatsing laadpaal

Fluvius: Veelgestelde vragen over elektrische laadpalen

Fluvius: Slim laden = voordelig laden

Fluvius: Handvaten elektrisch laden

Fluvius: Het capaciteitstarief

ANWB: Zaptec Go review

Aanbevelingen

• 3,7–11 kW thuisladen in België: meterkast uitbreiden volgens AREI
• Load balancing laadpaal: nodig of overbodig voor uw woning?
• Welke kabelsectie heb je nodig voor een laadpaal?
• Hoofdzekering en laadpaal: wat kan je veilig aansluiten?